Tuesday, January 30, 2018

Όλα τούτα τα εθνικά ...


Share/Bookmark
Για μια στιγμή μονάχα αφεθείτε σε ένα όνειρο.

Οι βόρειοι γείτονες αυτοβούλως αποφασίζουν να αποκαλούνται βορειογείτονες, οι Τούρκοι, αναγνωρίζουν την Ελληνική κυριαρχία και τα δώδεκα μίλια σε όλες τις βραχονησίδες, και προτείνουν σύμφωνο ειρήνης και μη επίθεσης, ακόμη και η φιλική Αλβανία αναγνωρίζει την Ελλάδα ως υπέρτερο έθνος, ό,τι θέλουμε κι ό,τι ποθεί η ψυχή μας τέλος πάντων, στα χαρτιά.

Τι θα συνέβαινε; Θα είχαν λυθεί τα προβλήματα από αυτό; ή θα απαιτούσαμε κι άλλα;

Η φορολογία, το χρέος, τι θα γίνονταν; η γραφειοκρατία, η καταπάτηση δημόσιας γης; το περιβάλλον; η ανάπτυξη; η διαφθορά; η έλλειψη ανταγωνιστικότητας; οι διεφθαρμένες ελίτ και το σάπιο κράτος, το ιδιοποιημένο; η παιδεία; η υγεία; η έλλειψη αριστείας; η έλλειψη έρευνας; η έλλειψη ευγένειας; η έλλειψη πολιτισμού; το κτηματολόγιο; οι χρήσεις γης; θα απολύονταν οι άχρηστοι; θα προχωρούσαν οι ικανοί; θα κρύβονταν οι Καρανίκες; θα τέλειωνε η οικογενειοκρατία από την πολιτική ως τις επιχειρήσεις; θα γίνονταν παραγωγικότεροι οι αγρότες; θα μειώναμε τις δαπάνες και προσωπικό για εξοπλισμούς, θα κλείναμε στρατόπεδα στο απολύτως αναγκαίο;

Θα άλλαζε η ζωή των Ελλήνων, τέλος πάντων, κατά κάποιον τρόπο ουσιαστικό;

Τι θα συνέβαινε άξαφνα, αν αυτό το όνειρο ήταν αλήθεια; πώς θα αισθανόμαστε; θα λύνονταν όλα μας τα προβλήματα;

Όχι μάλλον, θα μου πείτε. Μόνο που δεν θάχαμε άλλες δικαιολογίες να μην τα δούμε. Δεν θάχαμε θέματα "εθνικά" να κρυφτούμε από πίσω, να τα κάνουμε σημαίες και λάβαρα και να ομοψυχήσουμε "εθνικώς" και εθνικώς απατημένοι. Θα 'μαστε αναγκασμένοι να κοιτάξουμε ο ένας τον άλλο στα μάτια και να συγκρουστούμε στ' αληθινά με τον εαυτό μας, τις δικές μας ελίτ, τις δικές μας συντεχνίες, τις δικές μας οικογένειες, τις δικές μας συνήθειες, τις δικές μας επιχειρήσεις, τη δική μας αμάθεια.

Αν κατορθώσετε να το σκεφτείτε με ειλικρίνεια αυτό το όνειρο σαν να το ζείτε, ίσως να διαισθανθείτε τι είναι όλα τούτα τα εθνικά, από τι κόπο μας βγάζουν, τι ψυχική οδύνη, πόσο αναγκαία είναι και δεν ταφήνουμε στους ειδικούς και στους λογής κι εκάστοτε "προδότες". Πόσο σπουδαία είναι για την ψυχική μας τη γαλήνη, πόσο τα χρειαζόμαστε για παρηγοριά, πόσο ανακουφιστικά, πόσο πολύτιμα είναι για να τα εγκαταλείψουμε στην όποια λύση.

Κι αν δεν τάχαμε, ακόμη, πάλι θα έπρεπε να τα εφεύρουμε, τόσο είναι σπουδαία, τόσο παρηγορητικά, τόσο μας δικαιολογούν και μας διασώζουν, απαράλλαχτους ρωμιούς, του εαυτού μας βεζύρηδες και του εαυτού μας ραγιάδες.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος




Saturday, January 27, 2018

Ο αόρατος ενοχικός φασισμός


Share/Bookmark
Μερικές φορές ορισμένοι θεωρούν υπερβολική τη διαρκή ενασχόληση με τα βασικά ζητήματα της ισότητας και ισοτιμίας των ανθρώπων ανεξαρτήτως θρησκείας, φύλου, φυλής, χρώματος, σεξουαλικότητας. Το επιχείρημα είναι ότι στις προηγμένες κοινωνίες αυτά έχουν σε πολύ μεγάλο βαθμό επιλυθεί. Πως αφορά κυρίως τις λιγότερο ανεπτυγμένες κοινωνίες, και εκεί πρέπει να επικεντρώνεται η προσπάθειά μας.

Η πρόσφατη μελέτη, που δείχνει ότι το 40% των συμπολιτών μας πιστεύει ότι η εξαφάνιση των Ελλήνων εβραίων από τους Ναζί ήταν θετική ή μάλλον θετική, αποδεικνύει ότι η άποψη αυτή είναι εσφαλμένη.

Ούτε στην Ελλάδα, ούτε αλλού, έχουμε ξεπεράσει αυτά τα θέματα. Ένα εσωτερικό ανθρώπινο ένστικτο τείνει στην οικοδόμηση μηχανισμών αυτοάμυνας, κοινότητας και ταυτότητας, που χρειάζονται έναν άλλον, έναν κακό, έναν διαφορετικό για να συγκροτηθούν. Ειδικά όταν αισθάνεται κανείς ανασφάλεια για τη δική του ταυτότητα και φόβο για το δικό του μέλλον, που δεν μπορεί να διαχειριστεί αλλιώς. Ο μόνος τρόπος να αυτοδικαιολογηθεί ο μηχανισμός αυτός είναι να υποβιβάσει τον άλλο στην ψυχή του σε κάτι κατώτερο από το δικό του "είδος". Να μην τον αναγνωρίσει ως ισότιμο άνθρωπο, γιατί τότε το αξιακό του σύστημα καταρρέει υπό το βάρος της εσωτερικής του αντίφασης. Έτσι οι μαύροι δεν θεωρούνταν αρχικά ισότιμοι άνθρωποι του ίδιου είδους, μήτε οι ινδιάνοι της Αμερικής. Έτσι μπόρεσαν να δικαιολογήσουν και να υπομείνουν στη συνείδησή τους για αιώνες οι Ευρωπαίοι τη σκλαβιά. Είναι ο μηχανισμός γέννησης του ρατσισμού και του φασισμού κάθε είδους.

Εκείνο που αποδεικνύει η μελέτη είναι κάτι που όλοι διαισθανόμαστε και γνωρίζουμε. Πως οι περισσότεροι έχουμε τα σκοτεινά μας σημεία, τους απώτερους φόβους μας, τις ανασφάλειές μας. Και όπως πάντοτε και παντού, προσπαθούμε να τις μοιραστούμε με μια κοινότητα σε μια σχέση συνενοχής απέναντι σε τρίτους για να τις ελαφρύνουμε. Είναι κάτι φυσικό. Η διαχείριση και διοχέτευση αυτών των φόβων με άλλον, ανώδυνο και πιο παραγωγικό τρόπο είναι εξέλιξη του πολιτισμού μας.

Οι Αρχαίοι Αθηναίοι προσπαθούσαν να διαχειριστούν τον ανθρώπινο φόβο και την ανασφάλεια, την αναζήτηση ενός άλλου ως εχθρού, με την τραγωδία, τον αθλητισμό, τις Διονυσιακές γιορτές και τα μυστήρια, όλα σχετιζόμενα μεταξύ τους. Όλα οδηγούσαν σε κάποιο είδος κάθαρσης. Και προσπαθούσαν να ελέγξουν τις ανασφάλειές τους με την παιδεία και την αναζήτηση της αρετής. Όχι πάντα επιτυχώς. Ποτέ δεν θεώρησαν ότι μπορούν να τις εξαλείψουν.

Οι προηγμένες κοινωνίες, για τον λόγο αυτό, μπορούν το ίδιο εύκολα, σε δεδομένες συνθήκες, μέσα σε ελάχιστο χρόνο να κατακλυστούν από τον φόβο. Το ίδιο εύκολα μπορούν να γίνουν μέσα σε λίγα χρόνια "υπανάπτυκτες", σε βαθμό που οι υπανάπτυκτες σήμερα να φαίνονται παράδεισοι μπροστά τους. Το έχει αποδείξει αυτό η ιστορία, όχι λίγες φορές. Από την αρχαιότητα, τη Ρώμη, τον Μεσαίωνα, τη Σύγχρονη Εποχή, ως τις βιομηχανικές βιαιότητες του 20ού αιώνα, του ναζισμού, του θεοκρατικού κομμουνισμού και όχι μόνο.

Έκτοτε, από την εποχή των αρχαίων Αθηναίων, δεν επινοήσαμε πολλούς άλλους τρόπους να διαχειριστούμε τους φόβους και τις ανασφάλειές μας για να μη μας κυριαρχήσουν: τα συλλογικά ξεσπάσματα του άλογου σε γιορτές και μουσικές, ο αθλητισμός, τα δικά μας πιο ήπια θρησκευτικά και άλλα μυστήρια, η παιδεία, η τέχνη, τα θετικά όνειρα. Τα όρια και οι στόχοι που θέτει η κοινότητα στον εαυτό της, τα οποία λειτουργούν με τη μορφή των νόμων, οι οποίοι εισάγουν μια αδράνεια με τις διαδικασίες εξέλιξής τους απέναντι στις φυσικές παρορμήσεις μας.

Πάνω κάτω οι ίδιοι τρόποι είναι. Όχι πάντα επιτυχείς, επίσης.

Είναι μια διαρκής και ασταμάτητη προσπάθεια του ανθρώπου να αντιμετωπίσει τον εαυτό του, που δεν έχει τέλος. Διότι, εάν τελειώσει, εάν θεωρήσουμε ότι νικήσαμε, είναι η στιγμή εκείνη που θα έχουμε ηττηθεί, από τους φόβους μας, από το σκοτεινότερο τμήμα της ψυχής μας, που κρυμμένο κι αδιαμόρφωτο, θα ξετσουμίσει και πάλι να γεμίσει τα πιο παλιά στερεότυπα, τις πιο εύκολες προκαταλήψεις, για να μας ανακουφίσει από τον πόνο της ατομικότητας και της μοναξιάς. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αυτό το 40% θα είναι πάντα παρόν εντός μας, του κάθε ενός από εμάς, περιορισμένο από τις συνθήκες μας, και θα περιμένει πάντα τη στιγμή της αδυναμίας για να μας κατακλύσει. Ο ενοχικός φασισμός είναι για τον λόγο αυτό πιο επικίνδυνος, γιατί είναι αόρατος και καθησυχαστικός.

Και η αντιμετώπιση, η διαχείρισή του - ας το πάρουμε απόφαση - είναι μια προσπάθεια στην οποία πρέπει με κάποιον τρόπο να βρούμε ικανοποίηση και γαλήνη, γιατί είναι μια προσπάθεια που δεν θα τελειώσει ποτέ.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος


Εικόνα: Emil Nolde (1867-1956), Mask Still Life III, 1911, oil on canvas, 74 x 78 cm, The Nelson-Atkins Museum of Art.


Tuesday, January 23, 2018

Και τα όνειρα, όνειρα είναι ...*


Share/Bookmark
Πριν, και παράλληλα με τα ομηρικά έπη, δημιουργήθηκαν άλλα μεγάλα έπη που όρισαν σημαντικούς πολιτισμούς. Η Μαχαμπχαράτα δημιουργείται την ίδια περίπου εποχή, το συγκλονιστικό Ασσυριακό έπος του Γιλγαμές, που εξερεύνησε τα όρια της Αθανασίας και των ανθρώπων, χίλια χρόνια νωρίτερα.

Οι αρχαίοι Έλληνες με την Ιλιάδα εισάγουν μια ιδιομορφία της ενσυναίσθησης, που έγινε το κεντρικό σημείο αυτού που έκτοτε αποκαλούμε "Δυτικός πολιτισμός".

Tα ομηρικά έπη αποτελούν μία τομή. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι για πρώτη φορά ένας πολιτισμός, μια κοινότητα ανθρώπων, αισθάνεται την ανάγκη να παρατηρήσει, να αναλύσει, να αφηγηθεί, να κατανοήσει και να ιστορήσει επί ίσοις όροις την ανθρώπινη υπόσταση, την αξία, την ψυχή, τις επιλογές και τη μοίρα των αντιπάλων της. Ο Όμηρος, αφηγούμενος την μήνιν του "θεϊκού" αλλά θνητού Αχιλλέα, που οδηγεί στον θάνατο τον σύντροφό του τον Πάτροκλο και εντέλει και στον δικό του, πλέκει γύρω από αυτόν την αφήγηση της ζωής και της γενναιότητας των Αχαιών και των αλλότριων Τρώων το ίδιο: αφηγείται και τιμά τον Έκτορα, την Εκάβη, την Ανδρομάχη, τον Πάρι, πολεμιστές, βασιλείς, μάνες, πατεράδες, εσωτερικές αντιφάσεις, ζωές, πόνους, χαρές, φόβους. Πρόσωπα τόσο οικεία δικά μας (και δικά τους, των αρχαίων) όσο αυτά του Αγαμέμνονα, της Κλυταιμνήστρας, του Οδυσσέα, του Αίαντα.

Έκανε ετούτη η τομή δυνατό ό,τι ακολούθησε: τους τραγικούς, τις Τρωάδες, την Ελένη, τον Ηρόδοτο, τον Ξενοφώντα, (που κατέγραψαν τις συνήθειες και την ιστορία του τότε γνωστού κόσμου, τους Περσικούς πολέμους και από τις δυο πλευρές και τη μεγάλη ιστορία των Περσών), τον Αριστοτέλη αργότερα και τον μαθητή του τον Αλέξανδρο και τους Ελληνιστές. Όλοι επιχειρούν με το δικό τους φως, στηριγμένοι στην Ελληνική τους βεβαιότητα, να κατανοήσουν και να αφηγηθούν τον 'Αλλο. Αυτή η σιγουριά για τη δική τους ταυτότητα τους επιτρέπει την αβεβαιότητα, την αμφιβολία, την έρευνα, τη συμπάθεια, τη διαρκή προσπάθεια καταγραφής, αφήγησης, διάσωσης, κατανόησης της ψυχής, της φύσης των αισθημάτων, των όρων που ορίζουν τη συμπεριφορά του άλλου, του εκάστοτε άλλου, είτε εχθρού είτε φίλου. Τους έδωσε ένα μοναδικό πλεονέκτημα. Και σε αυτούς και σε όσους συνέχισαν να βλέπουν με τα μάτια και την παιδεία τους για αιώνες μετά.

Είναι αυτή η τομή, καλή ή κακή δεν γνωρίζω, που έκανε τη διαφορά ισχύος ανάμεσα στον Δυτικό πολιτισμό και σε ό,τι προηγήθηκε. Αποτελεί το βασικό του όπλο νίκης, αλλά και διαχείρισης της ήττας, διάχυσης και εντέλει επικράτησης. Η προσπάθεια κατανόησης, η ψυχική δυνατότητα να μπεις στη θέση του άλλου, να τον συναισθανθείς και να τον ερμηνεύσεις όπως αισθάνεται αυτός, όπως σε βλέπει αυτός, ξεχνώντας για λίγο πώς αισθάνεσαι εσύ για εκείνον, μαθαίνοντας από αυτόν. Απαιτεί αυτό μια σιγουριά για τον εαυτό σου, τέτοια που να σου επιτρέπει να το κάνεις χωρίς φόβο ότι θα γίνεις εσύ οριστικά ο άλλος.

Όμως όσοι πολιτισμοί, και όσο το πετυχαίνουν αυτό, και για όσο το πετυχαίνουν αυτό, γίνονται ισχυρότεροι, στην ειρήνη και στον πόλεμο. Η ιστορία απέδειξε πως τους ανήκει το μέλλον. Γιατί μόνο αυτοί μπορούν να κατανοήσουν το παρελθόν και το παρόν, να το αναλύσουν, να το εκμεταλλευθούν, να μετακινηθούν από την οπτική τους, και τελικά αυτοί επιβιώνουν για να το αφηγηθούν.

Η δυσανάλογη έλλειψη αυτού του χαρακτηριστικού σε μεγάλο αριθμό των κατοίκων της σημερινής ελλαδικής χερσονήσου, που μιλούν παρά ταύτα μια διάλεκτο που προήλθε κατά κάποιον τρόπο από τη μακρά μετεξέλιξη της γλώσσας των αρχαίων, δεν είναι ευοίωνο χαρακτηριστικό. Είναι συγκριτικό μειονέκτημα στον βαθμό που υπερβαίνει δυσανάλογα την αντίστοιχη έλλειψη άλλων δυτικών εθνών. Είναι ένα, άδικο ίσως, επιχείρημα υπέρ όσων υποστηρίζουν την πολιτιστική ασυνέχεια των νεοελλήνων.

Ίσως να μην είναι έτσι. 'Ισως απλά να οφείλεται στη χρονικη υστέρηση της εθνικής τους συγκρότησης και τους φόβους που συνεπάγεται αυτό.

Ίσως όμως να προέρχεται και από κάτι άλλο. Από το βάρος να κουβαλούν (όπως κάθε έθνος) έναν εθνικό μύθο, που όμως στην περίπτωσή τους είναι πολύ μεγαλύτερος από αυτόν που μπορούν να αντέξουν. Σαν να μην μπορούν να ανταποκριθούν στον ρόλο που ονειρεύτηκαν γι' αυτούς κάποιοι άλλοι πριν τέσσερις - πέντε αιώνες, σαν να τους πέφτει κάπως βαρύς, κάπως μεγάλος. Η παράξενη και αντιφατική αίσθηση του Σιγισμούνδου: να ζεις στον ξύπνιο σου σαν να ζεις στο όνειρο κάποιου άλλου.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος




* "Και τα όνειρα, όνειρα είναι...": από τον μονόλογο του πρίγκιπα Σιγισμούνδου στο "Η ζωή είναι όνειρο", του Καλδερόν Ντε λα Μπάρκα (1600-1681)

εικόνα: Pierre Puvis de Chavannes,  The dream (1883)


Monday, January 22, 2018

Ακατονόμαστη χώρα ή ηγεσία χωρίς όνομα;


Share/Bookmark
Γράφαμε πρόσφατα ότι η ΝΔ είναι τρία κόμματα σε συσκευασία ενός: η εθνικιστική Δεξιά του κ. Σαμαρά, η λαϊκή Δεξιά του κ. Καραμανλή και η Φιλελεύθερη του κ. Μητσοτάκη.

Η Κεντροαριστερά, αντίθετα,  έχει λίγο διαφορετική γεωγραφία. Η λαϊκή αριστερά βρήκε αρχηγό και κόμμα στο πρόσωπο του κ. Τσίπρα και του Συριζα. Η ορθολογική και σοσιαλδημοκρατική, πολύ στραβά  και πολύ  κουτσά, στο ΚΙΝΑΛ με το πρώην Ποτάμι. Η εθνικιστική έχει σκορπιστεί και στα δυο.

Η ποιότητα των ηγετών των κομμάτων δεν είναι η καλύτερη σε κανέναν χώρο.

Ποιος είναι, εντέλει, ο πιο ικανός ηγέτης; Αυτός που χωρίς να αμφισβητείται από το δικό του κόμμα (τον πυρήνα, αυτούς με τους οποίους ταυτίζεται) μπορεί να πείσει και να συσπειρώσει ψηφοφόρους των υπολοίπων και να τους συμβιβάσει με το συμφέρον του έθνους, εντός της πραγματικότητας και των διεθνών συνθηκών, ευκαιριών και αναγκαιοτήτων. Είναι αυτός που στις δύσκολες συνθήκες διαβλέπει ευκαιρίες εκεί που οι άλλοι βλέπουν μόνο δυστυχίες και φόβους.

Η ΝΔ απέτυχε να το κάνει δυο φορές. Την πρώτη με ευθύνη του εθνικιστικού της τμήματος, όταν ο τότε και τώρα αρχηγός του τμήματος αυτού έριξε μια από τις καλύτερες, ίσως την καλύτερη κυβέρνηση της μεταπολίτευσης, που έτυχε να είναι και κυβέρνηση του δικού του ευρύτερου κόμματος, αρνούμενος έναν συμβιβασμό για το ίδιο ακατανόητο διεθνώς θέμα που μας δηλητηριάζει και σήμερα.

Τη δεύτερη όταν έριξε την κυβέρνηση του αντίπαλου κόμματος με την αντιμνημονιακή παραμυθία, αρνούμενος έναν συμβιβασμό που θα τον έφερνε στην εξουσία λίγα χρόνια μετά, σε μια χώρα πιο σταθερή, που θα είχε πληρώσει μικρότερο κόστος. Προσπαθώντας να την ιδιοποιηθεί, νομιμοποίησε την αντιμνημονιακή παραμυθία, αρνήθηκε την πραγματικότητα και, τελικά, όταν εξελέγη και αναγκαστικά την αποδέχτηκε, βρήκε απέναντί του τη δική του ρητορική και πρακτικές από την εθνολαϊκή αριστερά που την εξέφρασε αυθεντικότερα, και από αυτήν ηττήθηκε.

Στην άλλη πλευρά, ο κ. Τσίπρας έκανε το ίδιο με τον κ. Σαμαρά. Ανήλθε στην εξουσία, όχι στην αρχή του 2015 αλλά τον Σεπτέμβριο, μετά το δημοψήφισμα, όταν επί τέλους, με μεγάλο κόστος για τη χώρα,  κυριάρχησε στο κόμμα του. Με πολύ χειρότερης ποιότητας πολιτικό προσωπικό εφάρμοσε τα συμφωνηθεντα απέναντι στο 60% ή και παραπάνω που διαφωνούσαν (δεν το λες λαϊκισμό αυτό) χωρίς σοβαρούς κραδασμούς, ενώ κατά τα λοιπά εφάρμοσε τη λαϊκίστικη αριστερόστροφη και αντιπαραγωγική πολιτική του.

Τώρα ο κ. Τσίπρας ρεαλιστικά επιχειρεί να εφαρμόσει αυτό που επιβάλλει η διεθνής πραγματικότητα για λόγους προφανείς (δεν θα τους αναλύσουμε εδώ, για όποιον δεν  καταλαβαίνει ότι οι διεθνείς συνθήκες δεν αφήνουν περιθώρια για άλλον δρόμο, καλύτερο, μα διαγράφουν άλλον πολύ χειρότερο). Έναν συμβιβασμό, στο παλιό θέμα της εθνικιστικής δεξιάς, που υπήρξε η ρίζα του κακού. Σίγουρα χωρίς έμπνευση, σίγουρα χωρίς στρατηγική, σίγουρα χωρίς δυνατότητα να χαρτογραφήσει και να δημιουργήσει τις ευκαιρίες για το καλύτερο, εντός αυτού του δρόμου. Να αλλάξει τον στόχο εντός του δεδομένου πλαισίου γεωπολιτικών και ιστορικών ισορροπιών, όχι το πλαίσιο. Κάτι τέτοιο χρειάζεται ικανότητες και φαντασία που ούτε ο Τσίπρας ούτε το πολιτικό του προσωπικό διαθέτουν.

Η ΝΔ (και πάλι) τι κάνει, αντί να φανταστεί τις ευκαιρίες και να πιέσει γι' αυτές; Αντί να προτείνει όραμα και λύσεις που να εξυπηρετούν τα εθνικά συμφέροντα στον δρόμο του ωφέλιμου ρεαλισμού, πέρα από την ονοματολογία; Αντί να σχεδιάζει μια σταθερή σχέση, μια δυναμική και φιλόδοξη οικονομική και πολιτιστική παρουσία στους γείτονες,  για πρωτοβουλίες που θα περιθωριοποιούν πολιτικά και κοινωνικά, θα ακυρώνουν de facto τις εθνικιστικές τάσεις τους και θα αλλάζουν την οπτική σε βάθος χρόνου των σχέσεων με την ΠΓΔΜ με αμοιβαίο όφελος, οι οποίες θα μπορούσαν να ενσωματωθούν οριστικά στις διαπραγματεύσεις και στους όρους ένταξής τους στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε;

Δεν κάνει  τίποτα που να εμπνέει εμπιστοσύνη, δεδομένου και του πρόσφατου ιστορικού της. Επιχειρεί να τρενάρει ένα πρόβλημα που θα αναγκαστεί  να λύσει η ίδια από χειρότερη θέση με τον ίδιο τρόπο, από τη βιάση της να έρθει στην εξουσία.

Ο συμπαθής αρχηγός της αποσυσπειρώνει το δικό του κόμμα, εντός της ΝΔ, ενώ δεν φαίνεται να κατορθώνει να κερδίσει ψηφοφόρους από τα άλλα δυο με καθαρά λόγια και καθαρό όραμα. Δίνει την εντύπωση ότι κατανοεί την πραγματικότητα, αλλά δεν ξέρει πώς να πάει εκεί που θέλει να πάει, πέρα από εσωκομματικούς συμβιβασμούς. Στην πολιτική, όμως, κερδίζει τελικά όποιος έχει τον πιο καθαρό λόγο και είναι ικανός να πείσει ότι τον πιστεύει.

Ο ηγέτης που δικαιώνεται, ενός έθνους που μπορεί να κερδίσει, είναι εκείνος που να εμπνεύσει σεβασμό και να πείσει ακόμη και όσους έχουν διαφορετική άποψη. Είναι εκείνος που μπορεί να καταλάβει τη λογική, την περίπλοκη οπτική, τα συμφέροντα, τα όρια των διεθνών εταίρων, των γειτόνων. Να κατανοήσει, όχι να αποδεχτεί, τα δικά τους αντιφατικά  "δίκαια", τη δική τους πολυπαραγοντική ψυχή,  και να συλλάβει εφικτές πρωτοβουλίες που μπορούν να τα εξελίξουν με τρόπο συμφέροντα και ελκυστικό και για εκείνους και συμβατό με τα πραγματικά εθνικά συμφέροντα.

Ηγέτης είναι εκείνος που δείχνει έγκαιρα τον δρόμο,  πριν τον δείξουν άλλοι ή πριν επιβάλουν άλλοι κάποιον άλλον άσχημο, και μάλλον όχι εκείνος που τον ψάχνει δημοσίως. Είναι εκείνος που μπορεί να ανακαλύψει και να δημιουργήσει  ευκαιρίες εντός της  πραγματικότητας για το έθνος του  και να τις κάνει ελκυστικές,  όχι εκείνος που την αρνείται.  Είναι εκείνος που δεν προτείνει ( ή σέρνεται πίσω από)  περήφανα, εύκολα όσο και ατελέσφορα ΟΧΙ, αλλά εκείνος που είναι ικανός να προτείνει και να επιβάλλει τα ρεαλιστικά, δύσκολα και εμπνευσμένα ΝΑΙ.

Όλο και παραπάνω φοβάμαι πως μάλλον δεν τον έχουμε.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος



ΥΓ. 1
Αυτά είναι αυτά που χάσαμε (και, κυρίως, αυτά που ΔΕΝ κερδίσαμε). Είναι θέμα οπτικής. Τα Σκόπια ΔΕΝ είναι απέναντι. Είναι προς το δικό μας συμφέρον ο ήπιος προσεταιρισμός τους. Το όνομα είναι ένα εργαλείο προς αυτή την κατεύθυνση, όχι ένα εμπόδιο. Αλλά όχι μόνο του, όχι σαν παραχώρηση, αλλά σαν εργαλείο σε μια προοπτική που πρέπει εμείς να χαράξουμε. Κάτω από μια τελείως άλλη οπτική. Την προώθηση της Ελληνικής γλώσσας, ίσως ακόμη και με στόχο να διδάσκεται σαν δεύτερη γλώσσα στα σχολεία της γειτονικής χώρας, την ανάπτυξη κοινών υποδομών και δράσεων, την προώθηση των μουσικών και των παραδόσεων των Βαλκανίων, τη δημιουργία κοινών επιχειρηματικών δικτύων, τον σχεδιασμό της ενσωμάτωσης στο ΝΑΤΟ με τρόπο και όρους που να εξυπηρετεί τα δικά μας αμυντικά συμφέροντα στα οποία να ενσωματωθούν, τον σχεδιασμό των προγραμμάτων στήριξης και του πλαισίου ενσωμάτωσης στην Ε.Ε. που να εξυπηρετεί μια προοπτική ενοποίησης των συμφερόντων στην περιοχή και βέβαια τα Ελληνικά συμφέροντα με τα οποία να τους βοηθήσουμε να ταυτιστούν... Αυτή είναι η φαντασία που χρειάζεται. Είμαστε η καλύτερη διέξοδος γι' αυτούς και είναι οι προσφορότεροι σύμμαχοι για εμάς, αρκεί να τους κατανοήσουμε και να αποφορτίσουμε αυτή την αντιπαράθεση που συμφέρει πολλούς άλλους, εκτός από την Ελλάδα. Και να είμαστε λίγο πιο έξυπνοι και πραγματιστές.

kathimerini.gr/Η καλύτερη και η χειρότερη λύση για το Σκοπιανό


ΥΓ. 2
Μια από τις πιο επιτυχημένες κινήσεις του Αλέξανδρου, που διασφάλισε την αποδοχή της Ελληνικής κουλτούρας και την ηγεμονία της, για όσους ασχολούνται λιγάκι με την ιστορία, ήταν η απόφασή του να προτρέψει τους Μακεδόνες του να παντρευτούν ντόπιες, να ενσωματώσει τμήματα των παραδόσεών τους, να φτιάξει θέατρα, να απλοποιήσει την Ελληνική για να μπορούν να τη μάθουν. Να αναγνωρίσουν, τελικά, στον μακεδονικό ελληνικό πολιτισμό την ταυτότητά τους οι άλλες εθνότητες. Του Αλέξανδρου αυτά όμως, του πραγματικού Μακεδόνα, του μαθητή του Αριστοτέλη, που αισθανόταν σίγουρος για την Ελληνική του παιδεία και ταυτότητα όσο και για το ότι ήταν ηγέτης.

Γ.Γ.Γ.

Sunday, January 21, 2018

Εls tres tombs, San Antoni 2018


Share/Bookmark

Η μεγαλύτερη μέρα της εννιαήμερης Fiesta Mayor, του γειτονικού San Antoni, μιας από τις πιο παλιές γειτονιές της Βαρκελώνης, προς τιμήν του Αγίου Αντωνίου. Η παραδοσιακή Cabalgata dels tres tombs, τα άλογα παρελαύνουν με παραδοσιακές στολές της Βαρκελώνης και της επαρχίας της Καταλονίας, σέρνοντας άμαξες και κάρα με όλα τα καλά, όπως άλλοτε: βαμβάκι, ξυλεία, γάλα, μπύρες, σιτηρά, ό,τι κουβάλησαν τα υπέροχα αυτά ζώα για αιώνες από το χωριό στην πόλη κι απ' την πόλη στο χωριό, στην Ιβηρική, στη Γαλλία, στα λιμάνια.

Τα σύγχρονα αντίστοιχά τους, εξαιρετικές μπύρες από μικρές ζυθοποιίες, από την περιοχή, η περίφημη καταλάνικη κάβα, μυρωδάτο κατσικίσιο και προβατίσιο τυρί και, φυσικά, μπουτιφάρα καταλάνικη κόκκινη και λευκή, που χρυσίζει στον κρύο ήλιο.

Δεν λείπει η τεράστια παέγια, μια με ψαρικά και μια χορτοφαγική, για όσους την προτιμούν.

Μουσικές, ρούμπα καταλάνικη, με ήχους από φλαμένκο, μια θαυμάσια μπάντα από τσιγγανάκια, εργαστήρι ρούμπας, όλες οι ηλικίες και τα είδη της γειτονιάς ανάμεικτα: οικογένειες, μοναχικοί και ζευγαρωμένοι, ζευγάρια gay, straight, νέοι, ηλικιωμένοι, παιδιά και παππούδες, ντόπιοι κι αλλομερίτες, ακόμη και η Δημαρχίνα με το πιτσιρίκι της, όχι επισήμως, τριγυρνώντας, χωρίς κανείς να δίνει σημασία σε κανέναν πέρα από αυτόν που τον ενδιαφέρει, μήτε να ξεχωρίζει κανείς, ο ογδοντάρης παππούς που χορεύει με το νεαρό gay ζευγάρι, τα παιδιά που παίζουν και χορεύουν ανέμελα, κάτι λατίνος παραδίπλα, ο νεαρός καλοντυμένος τσιγγάνος με την υπέροχη μπάντα του από πιτσιρίκια, που με εννιά ταμπούρλα και μια κιθάρα χτίζουν παλάτια. Μια μεγάλη παρέα που ενώνεται και παρασέρνεται από τα πιο αρχαία πράγματα που για αιώνες έχτισαν μαζί οι κοινότητες του ανθρώπου σε αυτή τη γη, ξεχνώντας αυτά που γκρέμισαν: από τις γεύσεις, τις μυρωδιές, τα κατοικίδια ζώα τους, τις μνήμες, τα ποιήματα, την τέχνη, τις γειτονιές, τη μουσική, τον χορό.

Ένα πολύμορφο πλήθος που ξαναβρίσκει στις συλλογικές μνήμες, για λίγο ίσως, αυτόν τον κοινό χώρο ασφάλειας και ζεστασιάς, στο συλλογικό καταφύγιο αυτού που μοιραζόμαστε και μας ενώνει. Το σπιτικό της ψυχής που πλέκει το πουλόβερ μιας ανοιχτής κοινωνίας, εκεί που σβήνουν οι διαφορές, μικραίνουν οι άλογες αντιθέσεις κι όλα ξανάρχονται στο μέγεθος του πραγματικού, μπροστά στις μεγάλες ιδέες και στα κύματα της ιστορίας που καμιά φορά, χωρίς λόγο, σπέρνουν τον σπόρο του φόβου και του μίσους για τον άλλο στις ψυχές των ανθρώπων. Όταν αισθάνονται περισσότερο μόνοι, όταν κλείνονται εγωιστικά στον εαυτό τους, όταν πάψουν να αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στον άλλο.

Η Βαρκελώνη που αγαπώ, κοσμοπολίτισσα, ανοιχτή, αστική και εργατική, μοντερνιστική και ρωμανική, μεσόγεια κι αγροτική, Ιβηρική κι Ευρωπαϊκή. Είναι όπως κάθε πόλη, πολλές. Σαν τις αόρατες πόλεις του Ίταλο Καλβίνο περιέχει και τις ουράνιες και τις σκοτεινές. Και το φως και τις σκιές.

Είναι οι γιορτές αυτές, που συνηθίσαμε να αποκαλούμε παραδόσεις, βαθιά θαμμένες στην ψυχή μας, που μας συνδέουν και μας ενώνουν κάθε φορά παραλλαγμένους, είδος με είδος, που δημιουργούν και συντηρούν τον χώρο και την εστία για το φως.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος



































Friday, January 19, 2018

Chapeau: το όφελος του καπέλου


Share/Bookmark
Ένας οργανισμός, η ελλαδική χριστιανική ορθόδοξη εκκλησία, πριν από κοντά τριάντα χρόνια, κόλλησε σε ένα θέμα που δεν έχει σχέση με τους κύριους σκοπούς του. Επιφανειακά απορεί κανείς, διότι το θέμα δεν έχει να κάνει μήτε με το δόγμα ούτε με πνευματικές ανησυχίες, δεν έχει κανένα λόγο να υπερασπιστεί την "χριστιανική" κληρονομιά του Φιλίππου και του Αλέξανδρου έναντι άλλων χριστιανών, ομοδόξων μάλιστα, δεν έχει καν καμιά Βυζαντινή σοβαρή συνιστώσα. Δεν φαίνεται να έχει σχέση άμεση με όσα πραγματικά (και δικαιολογημένα από την οπτική της) λιγότερο ή περισσότερο την ενδιαφέρουν: σχέσεις εκκλησίας - κράτους, μισθοδοσία κληρικών, κατήχηση στη δημόσια και ιδιωτική υποχρεωτική εκπαίδευση, ναοδομίες και κτηματολόγιο, κοινωνικά θέματα ρύθμισης ανθρώπινων σχέσεων κλπ κλπ.  Γιατί τότε το έκανε σημαία της; Έχει, αποδεικνύεται όμως, έμμεση σχέση με αυτά τα δεύτερα, τα ουσιαστικά.

Κατόρθωσε να το καπελώσει, με τη βοήθεια ανερμάτιστων πολιτικών της εποχής.

Το θέμα έκανε τον κύκλο του αναπόφευκτα και οι μαξιμαλιστικές θέσεις που υιοθέτησε η πολιτική ηγεσία έκτοτε άφησαν τις ευκαιρίες μιας έγκαιρης συμφέρουσας ρύθμισης, με τους γείτονες διαλλακτικότερους και τις σχέσεις ισχύος διαφορετικές, να περάσουν ανεκμετάλλευτες. Οι γείτονες έκαναν κι αυτοί τον κύκλο τους, με τον χρόνο όμως και τις Διεθνείς συγκυρίες να δουλεύουν περισσότερο υπέρ τους. Με τον καιρό η θέση των γειτόνων ισχυροποιήθηκε de facto, η Ελληνική αδυνάτισε. Πολλά κράτη τους αναγνώρισαν με το συνταγματικό τους όνομα, άλλα το χρησιμοποιούν γενικευμένα, όπως και τα διεθνή Μέσα και το κοινό, η χώρα εξελίχθηκε και οι διεθνείς συγκυρίες ωρίμασαν για την ένταξή της στις συμμαχίες και δομές που συμμετέχει και η χώρα μας, που επίσης για γεωστρατηγικούς λόγους το επιθυμούν ιδιαίτερα, προοπτική που στρατηγικά συμφέρει και την Ελλάδα.

Η Ελληνική πολιτική συνέχισε να ξοδεύει τεράστιο κεφάλαιο οικονομικό, συναισθηματικό, χαμένων ευκαιριών, διπλωματικό, σε διαρκή αμυντική στάση. Με λάθος τρόπο και λάθος μέσα, σε ένα ακατανόητο στη Διεθνή Κοινότητα θέμα, χωρίς σαφή θετική στρατηγική πέρα από το θέμα του ονόματος, χωρίς πρωτοβουλία, χωρίς πρόταση για μια αμοιβαία ελκυστική επιδιωκόμενη συμφέρουσα σχέση με το γειτονικό κράτος που μπορεί να γίνει Διεθνώς κατανοητή, όσο και στους γείτονες.

Και έφτασε το πλήρωμα του χρόνου, που το θέμα λύθηκε από μόνο του χωρίς εναλλακτική. Μια φαλιρισμένη χώρα ζητιάνος, με εξαντλημένα διπλωματικά ερείσματα, αδύναμη διεθνή θέση, οικονομία που κυνηγάει δόσεις και ρυθμίσεις χρέους, διότι δεν κατόρθωσε να γίνει επαρκώς παραγωγική για να διατηρεί βιώσιμα την ισχύ της, με πραγματική απειλή στα ανατολικά της, οφείλει να το κλείσει. Στους γείτονες, αφού κι εκεί κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι, όχι εύκολα και με πολλές συγκρούσεις, μια διαλλακτική σχετικά κυβέρνηση, που υποστηρίζεται από τη Διεθνή Κοινότητα και τους στρατηγικούς συμμάχους της Ελλάδας και όχι μόνο, είναι διατεθειμένη να διευκολύνει στο πλαίσιο των συμφερόντων της χώρας έναν συμβιβασμό.

Το κόμμα που συνδημιούργησε το θέμα και δεν μπόρεσε να το χειριστεί έγκαιρα, και αποτελεί σήμερα τη μόνη ρεαλιστική σοβαρότερη εναλλακτική απέναντι σε μια κυβέρνηση που έχει διαλύσει την οικονομία και την παραγωγική βάση της χώρας, είναι παγιδευμένο στις ισορροπίες του, με τον κύριο υπεύθυνο για την εθνική αυτή ήττα στις τάξεις του. Δεν έχει περιθώρια σοβαρής στάσης, σιωπά και προσπαθεί να αλιεύσει καμιά συναισθηματική ψήφο στα απόνερα των "συλλαλητηρίων", παρότι γνωρίζει ότι το συμφέρει και το ίδιο να κλείσει τώρα το ζήτημα, για να μην το βρει με χειρότερους όρους μπροστά του ως κυβέρνηση.

Η ανίκανη κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη, λόγω διεθνούς συγκυρίας, να το κλείσει και το γνωρίζει. Την ενδιαφέρουν μόνο τα εσωκομματικά της. Για να αποφύγει την απώλεια ψήφων και να λύσει τα ενδοκυβερνητικά δεν προσφεύγει σε άλλες πολιτικές δυνάμεις που θα στήριζαν μια σοβαρή λύση, αλλά στον οργανισμό που το καπέλωσε εξαρχής, για τον οποίο το θέμα ουδέποτε υπήρξε ζωτικό.

Από το αρχείο της εφημερίδας «Μακεδονία»: Το συλλαλητήριο της 14ης Απριλίου 1992 
ακολούθησαν και άλλα, εξίσου μεγαλειώδη, σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας
 και του εξωτερικού. Τον Μάρτιο του 1994 επαναλήφθηκε στη Θεσσαλονίκημε πρωτοβουλία 
της Μητρόπολης. Χαρακτηριστικό είναι το στιγμιότυπο με τον μακαριστό
 Παντελεήμονα να άδει τον εθνικό ύμνο, συνεπικουρούμενος -μεταξύ άλλων- 
από τον πρύτανη του ΑΠΘ Αντώνη Τρακατέλλη,
 τον δημοσιογράφο Νίκο Μέρτζο και τον κατοπινό πρωθυπουργό Κώστα Καραμανλή
Πηγή think free.gr
Και αυτός την προσφέρει την εκδούλευση, δεν έχει κάτι να χάσει, σίγουρα όμως να κερδίσει, σε θέματα που πράγματι τον αφορούν. Προφανώς διαπραγματεύεται, προφανώς λαμβάνει.

Κέρδισε διότι υπήρξε ο μόνος παίκτης που διαθέτει μακροχρόνια στρατηγική και διπλωματία, ιεράρχηση προτεραιοτήτων, ικανότητα λήψης αποφάσεων, επιρροή στις αποφάσεις του εταίρου ή αντιπάλου (απέναντι στο Ελληνικό κράτος και όχι μόνο). Καπέλωσε και μεγέθυνε ένα θέμα που εξαρχής γνώριζε πως λίγο την αφορά, δεν είναι καίριο σε σχέση με τους σκοπούς της. Διαπραγματεύτηκε την κατάλληλη στιγμή το θάψιμό του από πελυρά της, όταν ο εταίρος/αντίπαλος, το Ελληνικό κράτος, ήταν στα γόνατα και υποχρεούται να το κλείσει αναίμακτα, καταγράφοντας τις απώλειες. Η υποστήριξή της, δεν είναι άτοπο να φανταστούμε ότι έχει ένα κόστος, κάποια ανταλλάγματα που όλοι διαισθανόμαστε σε αυτά που ειναι σημαντικά για την ίδια, αλλά πιθανότατα δεν θα μάθουμε. Υψηλή διπλωματία, επιπέδου αγγλικής στις αποικίες, γαλλικής ή ρώσικης.

Η Ελλάδα έχασε στο Μακεδονικό, κύρος, διπλωματικό κεφάλαιο, οικονομία, επιρροή, ευκαιρίες. Η ΠΓΔΜ επίσης.

Ο μόνος κερδισμένος, ο μέγας νικητής σε αυτό το παιχνίδι χαμένων, που υπήρξε το λεγόμενο "μακεδονικό", είναι τελικά η Ελλαδική εκκλησία.

Chapeau!

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος




Tuesday, January 16, 2018

Τεχεράνη 1976


Share/Bookmark


Ο Γάλλος φωτογράφος, μαροκινής καταγωγής, Bruno Barbey απαθανάτισε αυτήν την περαστική γυναίκα στην Τεχεράνη τον χειμώνα του 1976, τρία χρόνια πριν καταρρεύσει η μοναρχία των Παχλαβί.

Πράγματι, η αντίθεση του σημερινού Ιράν με εκείνο της εποχής του Σάχη είναι τεράστια, και δύσκολα όσοι δεν έζησαν τα γεγονότα από κοντά καταφέρνουν να συνειδητοποιήσουν τι συνέβη. Ακόμη δυσκολότερη γίνεται η σύλληψη του μεγέθους της αλλαγής για τις γενεές που ακολούθησαν, τα παιδιά της γυναίκας στη φωτογραφία, εμάς τους Ιρανούς της διασποράς δεύτερης γενεάς και τους μη Ιρανούς που ενδιαφέρονται για όσα συνέβησαν στο Ιράν.

Σαν σήμερα το 1979, ο Σάχης, Μοχάμμαντ Ρεζά Παχλαβί και η Αυτοκράτειρα Φαράχ εγκατέλειψαν οριστικά το Ιράν για την εξορία. Η Α.Φ. σε μια πρόσφατη τηλεοπτική της συνέντευξη είχε πει πως εκείνη η μέρα μαζί με εκείνες, όταν έμαθε για τις αυτοκτονίες των δύο εκ των τεσσάρων παιδιών της, ήταν οι χειρότερες της ζωής της. Από τα Ανάκτορα Νιαβαράν επιβιβάστηκαν σε δύο διαφορετικά ελικόπτερα προς το αεροδρόμιο Μεχραμπάντ, με τον φόβο πως οι ισλαμιστές θα στοχεύαν σε αυτά και τουλάχιστον ένας εκ των δύο θα γλίτωνε.

Ο Σάχης δεν απέφυγε την άτυπη τιμωρία και κατά κάποιον τρόπο πλήρωσε για την αλαζονεία του στους μήνες που ακολούθησαν. Ένας από τους πλουσιότερους και ισχυρότερους άντρες στον κόσμο δεν μπορούσε να βρει άσυλο πουθενά ώστε να περάσει τους τελευταίους μήνες της ζωής του αφού έπασχε από καρκίνο. Το ένα μετά το άλλο κράτος, του έκλειναν την πόρτα και όσα τον καλούσαν μετά από λίγο διάστημα τον έδιωχναν. Αίγυπτος, Μαρόκο, Μπαχάμες, Μεξικό, ΗΠΑ, Παναμάς και πάλι Αίγυπτος, όπου και πέθανε τον Ιούλιο του 1980. Εξασθενημένος από τον καρκίνο, κάθε μέρα λάμβανε τις ειδήσεις των εξελίξεων στην πατρίδα του. Τις εκτελέσεις των συνεργατών του και αξιωματικών του και την οπισθοδρόμηση που επέβαλε ο Χομεϊνί, ενώ ο ίδιος είχε εργαστεί τόσο σκληρά για τον εκσυγχρονισμό του Ιράν. Η Φαράχ λέει πως η ίδια φρόντισε να μην ενημερωθεί πως οι ισλαμιστές γκρέμισαν το μαυσωλείο του πατέρα του, Ρεζά Χαν, ώστε να μην καταρρεύσει ψυχολογικά. Οι Ισλαμιστές στη θέση του μαυσωλείου κατασκεύασαν μια τουαλέτα την οποία εγκαινίασαν ουρώντας ο ένας μετά τον άλλον.

Κι όμως, η κοινή γνώμη διεθνώς δεν αισθάνθηκε, και δικαίως, καμία συμπόνια για την τύχη και κατάληξη του Ιρανού Βασιλέα των Βασιλέων. Λόγω των εγκλημάτων της SAVAK, της αμύθητης περιουσίας των Παχλαβί, της επιμονής του Σάχη να αυξήσει την τιμή του πετρελαίου το 1973 και της υπεροψίας του απέναντι σε δυτικούς δημοσιογράφους που έρχονταν στην Τεχεράνη να του πάρουν συνέντευξη.

Εγκλωβισμένος στο ίδιο του το υψηλό αξίωμα και χωρίς να είναι υπόλογος σε κανέναν, δεν απέφυγε τις συνέπειες της απολυταρχίας, που πάντα στιγμάτιζαν τους Ιρανούς βασιλείς και τόσο εύστοχα τονίζει ο Αισχύλος στους ''Πέρσες''.

Δυστυχώς, μαζί του καταστράφηκαν και τα επιτεύγματά του, που δεν ήταν αμελητέα, όπως η ισότητα των δύο φύλων, η βελτίωση της θέσης της γυναίκας, η εκκοσμίκευση του δικαίου και του κράτους, η οικονομική ανάπτυξη, η άνοδος του τουρισμού.

Γι' αυτό, ''Ποτέ δεν φτάνεις στον στόχο σου, όσο γρήγορα και αν τρέχεις, αν τρέχεις σε λάθος δρόμο''.

Η αντιφατική προσφορά του κ. Αλέξη Τσίπρα


Share/Bookmark
Ας είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας. Ο κ. Τσίπρας, τελειώνοντας τη θητεία του, θα έχει προκαλέσει πολλές μακροχρόνιες ζημιές, πολλές απώλειες ευκαιριών. Διότι δεν πρόβαλε αντίσταση στην υπερφορολόγηση της μεσαίας τάξης και της μικρής αυτόνομης επιχειρηματικότητας στο πλαίσιο της σταθεροποίησης, αντίθετα έστρεψε την προσαρμογή προς αυτή την κατεύθυνση (τουλάχιστον όσο και οι προκάτοχοί του), μη προτείνοντας εναλλακτικό σχέδιο μείωσης μισθολογικών δαπανών του κράτους. Γιατί διέλυσε οτιδήποτε λειτουργούσε ή είχε αρχίσει να λειτουργεί στην Παιδεία, γιατί επιχείρησε να υποσκάψει περαιτέρω τους ανεξάρτητους θεσμούς. Διότι ανέχτηκε, όταν δεν υπέθαλψε, μια χαμηλής κλίμακας τρομοκρατία και εγκληματικότητα, που πλήττει και πάλι κυρίως τη μεσαία και φτωχότερη τάξη. Διότι δεν κατόρθωσε καμιά ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας (για λόγους προστασίας των ομάδων που έχουν ιδιοποιηθεί το κράτος και είναι ψηφοφόροι του), ενώ αύξησε το κόστος για τον πολίτη των παρεχόμενων κρατικών υπηρεσιών. Διότι εξευτέλισε τη διαδικασία εφαρμογής του νόμου. Διότι διαχειρίστηκε αισχρά το θέμα των προσφύγων. Διότι προκάλεσε ένα τεράστιο κόστος στην οικονομία με το καταστροφικό πρώτο εξάμηνο διαχείρισης του εσωκομματικού του προβλήματος απέναντι στις ομάδες και τα επιχειρηματικά συμφέροντα που πόνταραν στην καταστροφική έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ για να επιβιώσουν ή να αποκομίσουν κέρδη κι επιρροή (διότι περί αυτού επρόκειτο).

Όμως, ταυτόχρονα, προχώρησε κάποιες καθυστερημένες από τους προηγούμενους κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, έστω και μισακές όπως το σύμφωνο συμβίωσης, άνοιξε ατσούμπαλα, αλλά τα άνοιξε, άλλα σημαντικά κοινωνικά θέματα. Αλλά, κυρίως, γιατί εφάρμοσε με συνέπεια και χωρίς κραδασμούς το σύνολο σχεδόν των συμφωνηθέντων με τους δανειστές μέτρων. Καλών και κακών, ορθών και λανθασμένων (περιορίζοντας φυσικά τις επιβαρύνσεις όσο μπορούσε για τις ομάδες ψηφοφόρων του). Αυτό το δεύτερο έφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα: σταθεροποίησε την οικονομία σε ένα επίπεδο πολύ χαμηλότερο από αυτό που θα μπορούσε να έχει σταθεροποιηθεί με ένα άλλο μείγμα πολιτικών. Την σταθεροποίησε όμως. Η μεσαία τάξη κυρίως έγινε πολύ φτωχότερη. Οι καθαρές απολαβές των μισθωτών και μικροεπαγγελματιών μειώθηκαν δραματικά και αυτό φαίνεται πλέον φυσιολογικό, ενώ η μείωση ήταν πολύ περιορισμένη για τους περί τον δημόσιο τομέα, εις βάρος των πρώτων. Οι μισθωτοί εργαζόμενοι, κυρίως σε χαμηλής προστιθέμενης αξίας εργασίες αυξήθηκαν, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες μειώθηκαν. "Πέτυχε" μια ας πούμε εργατικοποίηση της ελληνικής κοινωνίας, όπως αυτή του μεσοπολέμου, με άτομα υψηλότερης παραγωγικής δυνατότητας σε χαμηλού κόστους δουλειές, ενώ κούρεψε τις αποταμιεύσεις των πολιτών χωρίς να χρειαστεί να κουρέψει τις καταθέσεις τους.

Παρόλα αυτά, η εφαρμογή έστω και ενός μέτριου προγράμματος σταθεροποίησης, χωρίς αξιοσημείωτους κραδασμούς, έφερε κάποια αισθητά αποτελέσματα: αποκατέστησε σε σημαντικό βαθμό την εμπιστοσύνη τόσο των εγχώριων όσο και των διεθνών αγορών. Κυρίως διότι αυτή η ακριβή περιπέτεια συνέβαλε στο να πειστούν οι κουτοπόνηροι Έλληνες ότι, αφού και αυτός ακόμη το έκανε, αυτό είναι και δεν υπάρχει άλλος δρόμος, μαγικός, φανταστικός, προς μια εύκολη ευημερία. Τώρα μπορούν να αρχίσουν να συζητούν τις εκδοχές του, αφού διέγραψαν ως φούμαρα τις ανύπαρκτες εναλλακτικές του.

Κάποιες ευκαιρίες δημιουργήθηκαν και κάποιοι τις εκμεταλλεύτηκαν, όπως σε κάθε κρίση. Τα αποτελέσματα φαίνονται από διάφορες ενδείξεις, όπως ότι στους παρηκμασμένους δρόμους των πόλεων τα αυτοκίνητα, παρά το κόστος, επανεμφανίστηκαν, έστω και περισσότερο τριτοκοσμικά σε σχέση με την Αθήνα του 2004, κάποιες επιχειρηματικές δραστηριότητες φαίνεται ότι επιβίωσαν, που είναι μεγάλη επιτυχία, όπως ο τουρισμός, το εμπόριο, κινούνται κάπως κι αφήνουν λεφτά. Κάποιες ιδιωτικές επενδύσεις, όχι υποχρεωτικά υψηλής εγχώριας προστιθέμενης αξίας, όχι αυτές που θα μπορούσαν, γίνονται κόντρα σε όλα, έσπασε το ταμπού. Μια άλλη κατανομή επιχειρηματικής δραστηριότητας λόγω ανοιχτών Ευρωπαϊκών συνόρων, εντός και εκτός χώρας, φαίνεται ότι κινεί ένα παράλληλο (και εν πολλοίς νόμιμο και φυσικό) κύκλωμα χρήματος εκτός Ελληνικού κράτους, που τροφοδοτεί με δραστηριότητα και χρήμα και την εντός συνόρων οικονομία. Μια κουλτούρα κι αισθητική, αυτή της μετα-παρακμής, φαίνεται ότι γίνεται brand της Ελλάδας διεθνώς στα αστικά κέντρα, κάτι σαν κάποιες γαλαξιακές αποικίες, που όλα μισοεπιτρέπονται χωρίς να ξεφεύγουν εντελώς, παραδόξως περισσότερο σαν τη διεφθαρμένη Κούβα του Μπατίστα ένα πράγμα, αν μπορώ να τολμήσω τη σύγκριση, περισσότερο από αυτή τη μιλιταριστική, ολοκληρωτική αλλά πειθαρχημένη του Κάστρο. Με τα καζίνα και τα πορνεία της, τη φτώχεια και τον κάπως μαφιόζικο πλούτο της, το διεφθαρμένο της κράτος και τις ελίτ του.

Εάν στα παραπάνω κατορθώσει να προσθέσει και το κλείσιμο, με όποιον τρόπο, μιας από τις πληγές και πηγές της εθνικής τύφλωσης που έφερε τις συμφορές που ακολούθησαν, του λεγόμενου Μακεδονικού, με τη ρεαλιστική αποδοχή μιας εθνικής ήττας (στην οποία οδήγησε, μην το ξεχνάμε αυτό, ο μεταγενέστερα αρχηγός της εθνικιστικής δεξιάς κ. Σαμαράς, ρίχνοντας την καλύτερη κυβέρνηση του δικού του κόμματος, ο ίδιος που εξέθρεψε τον κ. Τσίπρα με την αντιμνημονιακή ρητορική του και τα Ζάππεια), τότε θα έχει επιτύχει αρκετά τα οποία αρκετοί σοβαροί προκάτοχοί του θα ζήλευαν.

Νομίζω ότι τα μεγαλύτερα επιτεύγματά του είναι δύο:

Το πρώτο, ότι απομυθοποίησε την Αριστερά και, μέσω αυτής, τις φαντασιακές, εύκολες και μαγικές εναλλακτικές στη συνείδηση πολλών πολιτών, με πολύ υψηλό κόστος για τους ίδιους τους πολίτες αλλά τελικά αναγκαίο. Τώρα πολλοί περισσότεροι γνωρίζουν ότι θαύματα δεν γίνονται και είναι πιο έτοιμοι να διαλέξουν ανάμεσα σε πιο σεμνές και λογικές εναλλακτικές πολιτικές.

Και το δεύτερο, ότι με τη γελοιότητα, την κακογουστιά, την αγραμματοσύνη του πολιτικού προσωπικού που εισήγαγε (και του ιδίου) απέδειξε σε ένα μέρος των πολιτικών ελίτ που κυβέρνησαν και τον εξέθρεψαν ότι η σοβαροφάνεια δεν εξασφαλίζει υποχρεωτικά την επιτυχία ούτε το κύρος. Πως αν το περιεχόμενο δεν αντιστοιχεί στο περιτύλιγμα, τότε αργά ή γρήγορα ο κόσμος θα προτιμήσει το απλοϊκότερο και αυθεντικότερο περιεχόμενο, που ταιριάζει με το περιτύλιγμά του. Ότι αν θέλουν να τους πάρουν στα σοβαρά τους ίδιους και τις δικές τους σοβαρές εναλλακτικές, πρέπει να φροντίσουν να ΕΙΝΑΙ σοβαροί, λαϊκοί και ακομπλεξάριστοι, όταν ανοίγουν τα θέματα, όχι να ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ μονάχα.

Να μπορεί ο μέσος πολίτης να αναγνωρίσει τον εαυτό του σε αυτούς, να διακρίνει κάποιας μορφής αλήθεια και όχι μισόλογα. Θα κάνουν λάθος οι πολιτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης αν υποτιμήσουν αυτό το διάχυτο αίτημα που είναι η μεγαλύτερη προσφορά του κ. Τσίπρα, εάν χάσουν αυτή την ευκαιρία. Ενδεχόμενα οι πολίτες θα προτιμήσουν σε μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι περιμένει η αντιπολίτευση "τα ίδια" από το "μια από τα ίδια", εάν δεν προσφέρουν κάτι διαφορετικό, νέο, με το οποίο να μπορούν να ταυτιστούν απέναντι σε έναν Τσίπρα που θα δείχνει μπροστά του παλιός, φθαρμένος και αναντίστοιχος.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος


Saturday, January 13, 2018

White Trash


Share/Bookmark
"Η περίπτωση Τραμπ είναι ανίατη. Ταιριάζει δε απόλυτα με την απάντησή του σε δημοσιογράφο όταν κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας τον ρώτησε «What’s White Trash?», «People like me without money»."

Έκλεψα τη φράση από τον τοίχο της ευστοχότατης δικτυακής φίλης Maria Kastrisianaki-guyton.

Μου φαίνεται σημαντική γιατί συμπυκνώνει το φαινόμενο του νεομεσαιωνικού λαϊκισμού και τα χαρακτηριστικά εθνικιστικής ή ρατσιστικής ανωτερότητας που το συνοδεύουν, που μας φαίνονται ακατανόητα.

Στην ερώτηση του δημοσιογράφου «Τι είναι τα "λευκά σκουπίδια;" », ο Τραμπ απαντά, « Άνθρωποι σαν εμένα χωρίς λεφτά».

Άθελά του είναι η μόνη ίσως σημαντική αλήθεια που έχει διατυπώσει και, αν τη διαβάσει κανείς σωστά, εξηγεί τα πάντα. Ο μεγιστάνας (με λεφτά του μπαμπά) αισθάνεται περήφανος γι' αυτό που είναι: ένας αμόρφωτος. Κι έτσι κάνει να αισθάνονται σημαντικοί οι κάθε λογής καφενόβιοι μόνο και μόνο γιατί είναι λευκοί, ακόμη κι αν δεν έχουν τα λεφτά του.

Εξάλειψε την ντροπή της αμορφωσιάς, τη σεμνότητα και αυτοσυγκράτηση απέναντι στη γνώση, το κίνητρο να καταβάλει κανείς προσπάθεια να καλλιεργηθεί, να μορφωθεί.

Η ανωτερότητα δικαιολογείται με ένα "φυσικό" χαρακτηριστικό: "είμαι λευκός Αμερικάνος, είμαι Έλληνας", που οι άλλοι δεν αναγνωρίζουν ως ανώτερο από μόνο του. Και γι' αυτό οι αμόρφωτοι, απενοχοποιημένοι, επιχειρούν να το επιβάλουν μέσω του ελέγχου του κράτους και της ισχύος του.

Αυτό οδηγεί σε δυο ανησυχητικά συμπεράσματα.

1ον. Οι μορφωμένες ελίτ υποτίμησαν τη δυσαρέσκεια των αμόρφωτων για την κατάστασή τους και δεν κατέβαλαν επαρκείς προσπάθειες επικοινωνίας, διαλόγου, ταύτισης, παιδείας. Τους τοποθέτησαν απέναντι, πρότειναν σε αρκετές περιπτώσεις ανθρώπους που οι αμόρφωτοι αισθάνονται μακρινούς και ξένους, δεν μπορούν να ταυτιστούν μαζί τους ψυχικά, μήτε να τους θαυμάσουν, ούτε να τους εμπιστευτούν. Κι όταν αυτοί οι "απέναντι" είναι το 30%, μπορεί να διαρκέσει. Όταν μεγαλώνει και φτάνει το 40-50 %, τότε το πράγμα στραβώνει επικίνδυνα.

2ον. Όταν οι κάθε λογής "white trash" αναδεικνύονται σε εξουσία, αναπόφευκτα σταδιακά υποβαθμίζουν την ισχύ του κράτους που αναλαμβάνουν, το οδηγούν σε παρακμή. Διότι δεν κατανοούν τα όρια, τις ισορροπίες, και τείνουν να παγιοποιήσουν την εξουσία της αμορφωσιάς ουσιαστικά και συμβολικά, αποδομώντας συστηματικά ό,τι την καταπολεμά, κυρίως την Παιδεία, τα σοβαρά μίντια, την τέχνη κλπ. Το επικίνδυνο είναι ότι ένα κράτος που πέφτει σε αυτή την παγίδα για ένα διάστημα συνεχίζει να φαίνεται ότι λειτουργεί ομαλά, ίσως και φαίνεται ότι κερδίζει κάτι ο μέσος πολίτης, συνεχίζοντας, εκμεταλλευόμενοι και καταναλώνοντας τα επιτεύγματα των προηγούμενων, την ίδια στιγμή που τους κατηγορούν με βδελυγμία, όπως στα πρώτα χρόνια του Ανδρέα, του Τσάβες, του Καραμανλή του μικρού, σήμερα του Τραμπ. Μέχρι να αρχίσουν να φαίνονται οι μεσοπρόθεσμες συνέπειες, που οδηγούν σε έναν φαύλο κύκλο: περισσότερη αμορφωσιά για να κρατηθούν στην εξουσία, περισσότερος λαϊκισμός, μεγαλύτερες συνέπειες.

Μπορεί να φανταστεί κανείς τι σημαίνει η υποβάθμιση της αμερικανικής επιρροής, ευμάρειας και ισχύος, σε μερικά χρόνια, που αναπόφευκτα θα συμβεί με την εξάντληση της δυναμικής και την κατανάλωση των αποθεμάτων και αξιοπιστίας των προηγούμενων, εάν οι πολιτικές συνθήκες δεν αναστραφούν σύντομα;  Η διαδικασία αυτή υποβάθμισης της ισχύος συμβαίνει ειρωνικά, αλλά όχι ανεξήγητα, με το ακριβώς αντίθετο από την πραγματικότητα σύνθημα, "Κάντε την Αμερική μεγάλη ξανά". Όπως συνέβη και με το "Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες" και "Η Βενεζουέλα στους Βενεζολάνους".

Είναι πολύ δύσκολο να φανταστεί κανείς τι ανακατατάξεις θα φέρει σε πλανητική κλίμακα η απώλεια επιρροής και ισχύος της ισχυρότερης Δημοκρατίας και Οικονομίας στον κόσμο.

Ίσως, αν η Αμερική δεν ξαναβρεί τον εαυτό της, έρθει η ώρα εκείνη, όχι πολύ αργά, που κάποιος άλλος δημοσιογράφος, με άλλο χρώμα, σε άλλη γλώσσα, θα ρωτάει τον Πρόεδρό του "Τι είναι τα δυτικά σκουπίδια;" και κάποιος άλλος Πρόεδρος θα πετάει την παρόλα "Ποιος θέλει άλλους μετανάστες από αυτές τις διαλυμένες κωλοχώρες;".

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος





Thursday, January 11, 2018

Από τι κινδυνεύει ο κόσμος


Share/Bookmark
Το 1985 οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν  μια τάση δραματικής μείωσης του στρώματος όζοντος, το οποίο δημιουργείται αργά με φυσικό τρόπο στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Το στρώμα αυτό προστατεύει τα έμβια όντα, ανάμεσα στα οποία και εμάς, από την επιβλαβή ηλιακή ακτινοβολία, που προκαλεί μεταλλάξεις και καρκινογενέσεις. Το φαινόμενο, που σε όλον τον πλανήτη μείωνε το στρώμα του όζοντος και δημιουργούσε ακόμη και κενά,  εκδηλώθηκε εντονότερα πάνω από την Ανταρκτική όπου σχηματίστηκε μια τρύπα που μεγάλωνε χρόνο με τον χρόνο, όπου το πολύτιμο αέριο εξαφανιζόταν εντελώς.  (σχετικό video The ozone hole is healing)

Οι επιστήμονες απέδειξαν ότι το φαινόμενο ήταν ανθρωπογενές. Τα αέρια CFC που χρησιμοποιούσαμε μαζικά σαν προωθητικά σε σπρέυ, σε συστήματα ψύξης, κλιματιστικά / ψυγεία και σε συσκευασίες, ανεβαίνοντας στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας κατέστρεφαν μέσα από μια φυσική διαδικασία πολλαπλάσιες ποσότητες όζοντος. Λίγο αργότερα άρχισαν να εκδίδονται τα πρώτα δελτία ηλιακής ακτινοβολίας για προστασία του εκτεθειμένου πληθυσμού.

Η ανθρωπότητα κατόρθωσε να αντιδράσει. Το 1987 υπεγράφη από σχεδόν όλα τα έθνη η σύμβαση του Μόντρεαλ, που απαγόρευε τη χρήση των CFC. Έκτοτε  επινοήσαμε άλλες λύσεις για τις λειτουργίες που κάλυπταν αυτά τα αέρια, αναπτύξαμε άλλες τεχνολογίες.

Πέρασε μια γενιά,  τριάντα ολόκληρα χρόνια, για να δούμε τα αποτελέσματα της προσπάθειας αυτής. Σήμερα οι επιστήμονες ανακοινώνουν ότι η τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική έχει μικρύνει κατά 20 % και συνεχίζει να περιορίζεται, το προστατευτικό στρώμα ανακάμπτει σιγά σιγά. Προβλέπεται να έχει ανακάμψει ολοκληρωτικά το 2060, δυο γενιές μετά τη στιγμή που αναλάβαμε δράση. Τα παιδιά που θα γεννηθούν το 2050 δεν θα γνωρίζουν πιθανότατα ότι αυτό που τα προστατεύει από τον ήλιο θα μπορούσε να μην υπάρχει. Ότι κάποιοι πριν 60 -70 χρόνια σταμάτησαν μια καταστροφή. Ότι αν αυτοί δεν το είχαν κάνει,  θα είχαν γεννηθεί σε έναν κόσμο πολύ  διαφορετικό, που δεν θα έπαιζαν στις παραλίες, δεν θα περπατούσαν καν κάτω από έναν φονικό ήλιο.

Ελάχιστοι, ίσως κανείς, δεν θα θυμάται όσους πρωτοστάτησαν στην προσπάθεια τότε να αποτραπεί, αν συνεχίζαμε έτσι λίγα ακόμη χρόνια, μια πλανητική καταστροφή. Τους πολίτες και τους πολιτικούς που ανέλαβαν τις ευθύνες τους, αλλά και όσους τους αμφισβήτησαν και τους πολέμησαν.

Δεν έχει μεγάλη σημασία για τους ίδιους. Όσοι από τους πρώτους ζουν ακόμη θα είναι ήσυχοι με τη συνείδησή τους, και θα έχουν ασχοληθεί με άλλα πράγματα στη ζωή τους. Ίσως κι αυτοί να το 'χουν ξεχάσει. Οι δεύτεροι, όσοι δεν τους πίστεψαν ή τους πολέμησαν,  σίγουρα δεν θα θέλουν να το θυμούνται.

Έτσι είναι τα πράγματα. Οι άνθρωποι ξεχνούν τις καταστροφές που δεν συνέβησαν γιατί κάποιος τις απέτρεψε. Θυμούνται ευκολότερα αυτές που ήρθαν γιατί κάποιοι τις προκάλεσαν. Ή δεν κατόρθωσαν να τις αποτρέψουν. Τείνουμε να αγνοούμε ή να υποβαθμίζουμε τους κινδύνους, να επαφιόμαστε στις ψευδείς βεβαιότητες ότι θα αποτραπούν από μόνοι τους, από κάποιο αόρατο χέρι ή την τύχη, ή ακόμη χειρότερα αρνούμαστε να τους παραδεχτούμε,  λίγο από φόβο, λίγο από κουτοπονηριά, αλλά κυρίως από αμνησία.

Η πιο επικίνδυνη τρύπα για την ανθρωπότητα δεν είναι η τρύπα του όζοντος, είναι η τρύπα της μνήμης.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος






Tuesday, January 9, 2018

Οι "οκτώ" δεν είναι οκτώ


Share/Bookmark
Γιατί ο Ερντογάν θέλει τόσο πολύ τους οκτώ αυτούς αξιωματικούς; Αποτελούν καμιά σημαντική απειλή για την εξουσία του οι ίδιοι; Προφανώς όχι.

Οι εκτεταμένες εκκαθαρίσεις στον στρατό και τον κρατικό μηχανισμό έχουν αγγίξει χιλιάδες ανθρώπους και άρχισαν να επιβάλλουν ισλαμιστικές συνήθειες σε μια έως πρότινος κοσμική χώρα, που έπινε κρασί και ρακί δίπλα στην  προσευχή, τουλάχιστον στα αστικά κέντρα και στα παράλια.

Αλλά, προφανώς, ο Ερντογάν φοβάται ακόμη. Όπως και άλλοι παρόμοιοι παλαιότεροι και σύγχρονοι ηγέτες, προσπαθούν να αποθαρρύνουν όποια αντιδραση πριν φουντώσει και πριν τις επόμενες κινήσεις τους.

Οι "οκτώ" δεν είναι οκτώ. Είναι ένα σύμβολο. Είναι το μήνυμα προς το σύνολο του Στρατεύματος (και της Διοίκησης) της γείτονος, ότι περνώντας τα σύνορα μιας γειτονικής Ευρωπαϊκής  χώρας, τα σύνορα της Ευρώπης για να παραδοθεί, κάθε στρατιώτης, κάθε αξιωματικός, κάθε δικαστικός αύριο ή υπάλληλος,  είναι ασφαλής, σε έδαφος Ευρωπαϊκό.

Η Ελλάδα, εάν παραδώσει τους "8", δεν καταδικάζει αυτούς μόνο. Καταδικάζει τις ελπίδες αντίστασης χιλιάδων άλλων διωκόμενων, βασανιζόμενων, απειλούμενων ή στερημένων την ελευθερία έκφρασης και πληροφόρησης στελεχών του κρατικού μηχανισμού.  Νομιμοποιεί και ισχυροποιεί ένα καθεστώς που γλιστράει προς τον ολοκληρωτισμό.

Υπάρχει κάποιο αντάλλαγμα, σημαντικό αρκετά και με εξίσου σημαντικά οφέλη  ανθρωπιστικά για άλλους ανθρώπους, που θα μπορούσε να δικαιολογήσει ποτέ αυτή την παλιανθρωπιά; Αυτή την περιφρόνηση στις βασικές αρχές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της σύγχρονης Δημοκρατίας;

Κατά τη γνώμη μου, κανένα. Είναι η απάντησή μου σε ένα ηθικό δίλημμα που πριν λίγες μέρες είχα θέσει στον εαυτό μου και στους φίλους εδώ, χωρίς να έχω καταλήξει. Με βοήθησαν οι σκέψεις αρκετών. (βλ. Ενα (όχι εύκολο) αρχαίο και αρχετυπικό ηθικό δίλημμα)

Γιατί, τελικά, ό,τι αντάλλαγμα και να έχει προτείνει, ακόμη και το σημαντικότερο, όσο και εάν σήμερα φαίνεται ευνοϊκότερος απέναντι σε ορισμένα Ελληνικά θέματα, ακόμη και εάν ο ίδιος θελήσει να κρατήσει τον λόγο του, αυτό που εκτρέφει είναι αναμφισβήτητα ένα ιστορικό τέρας, με δική του δυναμική.

Η Τουρκία, μια ισχυρή και μεγάλη χώρα, με σημαντική Ευρωπαϊκή και κοσμική παράδοση ενός αιώνα, με όλα της τα μεγάλα προβλήματα, γλιστράει προς μια αλλαγή παράδοσης, μια αλλαγή στόχου. Από τον στόχο του εκδημοκρατισμού μετατοπίζεται στον στόχο της Ολιγο-κρατίας, μιας νέας μορφής  ολοκληρωτισμού με δημοκρατική επίφαση, ενός ολοκληρωτικού καταπιεστικού καθεστώτος συγκροτημένου πάνω σε ένα μόνο θέμα, λατρείας του αρχηγού και δαιμονοποίησης των εχθρών του και εξολόθρευσής τους με μέσα που κατ' όνομα μοιάζουν μόνο Δημοκρατικά, καθώς θολώνει και διαβρώνει τα βασικά στοιχεία της Δημοκρατίας. Τη διάκριση και εξισορρόπηση των εξουσιών, την ανεξαρτησία της Διοίκησης, την ελευθερία της έκφρασης μέσα από περιορισμούς και αδυναμία πρόσβασης στο δημόσιο βήμα και τον έλεγχο των ΜΜΕ, με την επιλεκτική εφαρμογή του νόμου  κατά διαφωνούντων, με οικονομικές και διοικητικές πιέσεις, με το εκπαιδευτικό σύστημα και τον έλεγχο της Παιδείας (το βασικότερο).

Καθεστώτα όπως αυτά  των χωρών της πρώην ΕΣΣΔ, της ίδιας της Ρωσίας προεξάρχουσας, ορισμένων  χωρών της Μέσης Ανατολής.

Στην Τουρκία, από την επίπονη γέννηση του έθνους-κράτους (με όλους τους πολέμους, τη βία και τις βαρβαρότητες των ύστερων εθνικισμών του 20ού αιώνα) και την εξέλιξή του σε σύγχρονη ανεκτική Δημοκρατία, ο στόχος μετατοπίζεται στην αναγέννηση μιας παραγωγικής Οθωμανικής Διοίκησης.

Κάποια στιγμή και αυτό το τέρας, όπως όλα τα τέρατα,  θα βγεί από το κλουβί του. Είτε με την αντιδημοκρατική μορφή που ο δημιουργός του του δίνει, ενός νεοοθωμανικού ισλάμ. Είτε όταν κάποια αντιπολίτευση θα ανατρέψει το κόμμα του, πιθανότατα βιαίως.

Όπως και για τον Πούτιν, τον Τσάβες και τον διάδοχό του Μαδούρο, και άλλους Ασαντ, έτσι και για τον Ερντογάν και τους διαδόχους του, δύσκολα φαντάζεται κανείς πως κάποια στιγμή θα επιτρέψουν, αυτοβούλως και ειρηνικά, τη δημοκρατική εναλλαγή. Φοβάμαι ότι αυτό το μοντέλο, επειδή δύσκολα μπορεί να γίνει παραγωγικότερο από το Δημοκρατικό μοντέλο και ανταγωνιστικό στο Διεθνές περιβάλλον, αργά ή γρήγορα, qσχέτως από τις προθέσεις του δημιουργού του, όταν αρχίσει να αντιμετωπίζει τις πρώτες εσωτερικές οικονομικές δυσκολίες που δεν θα μπορεί να εκτονώσει δημοκρατικά στην πολιτική, θα αναζητήσει, ριζοσπαστικοποιούμενο, κάθε φορά άλλους αποδιοπομπαίους τράγους εντός του, όπως και ζωτικό χώρο κι "εχθρούς" ολόγυρα.

Μακάρι να διαψευσθώ.

Γιώργος Γιαννούλης- Γιαννουλόπουλος